नेपाल बहुजातीय, बहुभाषिक र बहुसांस्कृतिक मुलुक हो। यस विविधताभित्र दरै समुदायको पनि आफ्नै मौलिक भाषा, संस्कृति, परम्परा, भेषभूषा र जीवनशैली रहेको छ। यी सम्पदाहरू हाम्रो पहिचानका आधार हुन्। तर आधुनिकता, बसाइँसराइ तथा बदलिँदो सामाजिक परिवेशका कारण यस्ता मौलिक संस्कृतिहरू क्रमशः ओझेलमा पर्ने खतरा बढ्दै गएको छ।
दरै समुदायमा प्रचलित चुड्का, कौराह, लोकभाका तथा परम्परागत संस्कारहरू केवल मनोरञ्जनका माध्यम मात्र होइनन्, यी हाम्रा पुर्खाहरूको ज्ञान, अनुभव, भावना र इतिहासका जीवित दस्तावेज हुन्। त्यसैले यिनको संरक्षण र प्रवर्द्धन गर्नु सम्पूर्ण दरै समुदायको साझा दायित्व हो।
दरै समुदाय जनसंख्याको हिसाबले सानो समुदाय भएकाले शिक्षा, राजनीति, प्रशासन तथा नेतृत्वका विभिन्न क्षेत्रमा अपेक्षाकृत पछाडि रहेको यथार्थलाई स्वीकार गर्नुपर्छ। शिक्षामा सीमित पहुँच, आर्थिक चुनौती, अवसरको कमी तथा सामुदायिक नेतृत्व विकासमा पर्याप्त ध्यान पुग्न नसक्नु यसका प्रमुख कारणहरू हुन्। यद्यपि पछिल्ला वर्षहरूमा समुदायका युवाहरू शिक्षा, सरकारी सेवा, व्यवसाय तथा सामाजिक नेतृत्वमा अगाडि बढ्दै गएको सकारात्मक अवस्था पनि देखिएको छ।
आजको आवश्यकता भनेको आफ्नो मौलिक पहिचानलाई जोगाउँदै शिक्षा, सीप, नेतृत्व र सामाजिक एकतालाई सुदृढ बनाउनु हो। भाषा र संस्कृति संरक्षणसँगै नयाँ पुस्तालाई समुदायप्रति जिम्मेवार र सचेत बनाउनु आवश्यक छ। यसका लागि यस्ता सांस्कृतिक प्रतियोगिता, प्रशिक्षण तथा जनचेतनामूलक कार्यक्रमहरूले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछन्।
दरै समाज तनहुँद्वारा आयोजित मौलिक चुड्का प्रतियोगिता हाम्रो सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण र पुस्तान्तरणको महत्वपूर्ण अभियान हो। यस्ता कार्यक्रमहरूले समुदायभित्र एकता, आत्मविश्वास र आफ्नो पहिचानप्रतिको गर्वलाई थप मजबुत बनाउने विश्वास लिएको छु।
आउनुहोस्, हामी सबै मिलेर आफ्नो भाषा, संस्कृति र पहिचानलाई जोगाउँदै शिक्षित, सक्षम र एकताबद्ध दरै समुदाय निर्माण गर्ने संकल्प गरौँ।
“हाम्रो भाषा, हाम्रो संस्कृति, हाम्रो पहिचान — यसको संरक्षण हाम्रो साझा जिम्मेवारी।”















